Trung Quốc và hành trình 24 năm kiến tạo ngành xe điện với 230 tỷ USD

Trong 24 năm, Trung Quốc đã biến giấc mơ xe điện từ những dự án thử nghiệm thành một ngành công nghiệp khổng lồ có sức ảnh hưởng toàn cầu. Hành trình này không chỉ là cuộc cách mạng về phương tiện giao thông, mà còn là minh chứng cho tầm nhìn chiến lược, sự kiên nhẫn và khoản đầu tư lên tới hàng trăm tỷ USD từ chính phủ. Dù đến cuối năm 2024, xe điện mới chiếm khoảng 10% tổng số ô tô đang lưu thông, nhưng Trung Quốc đã kịp xác lập vị thế cường quốc xe điện số một thế giới với sản lượng, tiêu thụ và xuất khẩu vượt xa nhiều quốc gia phát triển.

Chặng đường dài 24 năm từ ý tưởng đến hệ sinh thái hoàn chỉnh

Sau gần một phần tư thế kỷ kiên trì, Trung Quốc đã xây dựng thành công một hệ sinh thái xe điện toàn diện, đi từ ý tưởng ban đầu đến vị thế dẫn đầu toàn cầu

Khởi đầu đầy táo bạo

Ngay từ đầu những năm 2000, khi phần lớn các quốc gia vẫn phụ thuộc vào động cơ đốt trong, Trung Quốc đã nhìn thấy một cơ hội bứt phá. Họ hiểu rằng nếu tiếp tục đi theo con đường ô tô truyền thống, sẽ rất khó vượt qua những “ông lớn” đã thống trị hàng chục năm. Chính vì thế, Bắc Kinh chọn một hướng đi khác: xây dựng ngành xe năng lượng mới (NEV) từ con số 0.

Năm 2001, dự án 863 EV Project chính thức ra đời. Đây là bước khởi động cho một chiến lược dài hạn, trong đó nhà nước đóng vai trò “nhạc trưởng”, điều phối nghiên cứu, chính sách và hạ tầng.

Các giai đoạn phát triển quan trọng

• 2004 – 2007: Trung Quốc hình thành khung chính sách cho NEV, đồng thời đầu tư mạnh vào viện nghiên cứu, đặt nền móng cho sự phát triển khoa học công nghệ.

• 2008 – 2009: Chính phủ triển khai chương trình thí điểm tại các thành phố lớn, trợ cấp trực tiếp cho người mua xe điện lên tới 60.000 Nhân dân tệ (khoảng 8.700 USD).

• 2010 – 2019: Yêu cầu tỷ lệ tối thiểu xe điện trong mua sắm công, đồng thời xây dựng hạ tầng trạm sạc trên toàn quốc. Đây là giai đoạn tạo “văn hóa sử dụng xe điện” trong cộng đồng.

• 2020 đến nay: Trung Quốc tập trung nâng cao chất lượng pin, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng ra thị trường quốc tế, xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện từ khai thác nguyên liệu đến sản xuất và lắp ráp.

Nguồn lực tài chính khổng lồ 230 tỷ USD và nhiều hơn thế

Đằng sau sự bùng nổ xe điện là nguồn lực tài chính khổng lồ, với hơn 230 tỷ USD được rót vào trong suốt nhiều năm để nuôi dưỡng cả thị trường và công nghệ.

Trợ cấp trực tiếp cho người mua

Một trong những “đòn bẩy” mạnh mẽ và hiệu quả nhất chính là trợ cấp cho người tiêu dùng. Trong giai đoạn đầu, giá xe điện còn khá cao, pin chưa ổn định và phần lớn người dân chưa tin tưởng công nghệ mới. Chính phủ đã can thiệp bằng cách giảm giá bán trực tiếp thông qua gói hỗ trợ tài chính, giúp người mua cảm thấy dễ tiếp cận hơn. Chính sách này không chỉ khuyến khích hàng triệu khách hàng trải nghiệm EV lần đầu, mà còn dần xóa bỏ tâm lý e dè, mở ra một thị trường tiêu dùng hoàn toàn mới.

Chính sách thuế và đăng ký xe

Không dừng lại ở trợ cấp, Trung Quốc còn đưa ra ưu đãi thuế toàn diện. Người mua xe điện được miễn hoặc giảm đáng kể các loại thuế như thuế mua xe, thuế tiêu thụ đặc biệt. Đặc biệt, tại những thành phố đông dân như Bắc Kinh hay Thượng Hải, nơi biển số xe xăng cực kỳ khan hiếm và chi phí đăng ký cao ngất ngưởng, việc cấp biển số miễn phí cho xe điện đã trở thành một lợi thế cạnh tranh vô cùng quan trọng. Chính điều này khiến nhiều người tiêu dùng quyết định chọn EV thay vì chờ đợi hoặc chi trả quá nhiều cho xe truyền thống.

Đầu tư hạ tầng trạm sạc

Một chiếc xe điện chỉ thực sự tiện lợi khi người dùng không còn lo lắng về “nỗi sợ hết pin”. Nhận thức rõ điều này, chính phủ Trung Quốc đã dành hàng chục tỷ USD để đầu tư và mở rộng mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc. Đến nay, cả nước đã có hơn 800.000 trạm sạc công cộng, phủ khắp các thành phố và nhiều tuyến giao thông huyết mạch. Hạ tầng này đóng vai trò như “xương sống”, biến xe điện từ một sản phẩm mang tính thử nghiệm thành phương tiện có thể sử dụng thường xuyên và lâu dài.

Hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất

Ngoài việc khuyến khích tiêu dùng, Bắc Kinh cũng kiên trì hỗ trợ phía cung, đảm bảo các doanh nghiệp trong nước có đủ sức phát triển. Chính sách bao gồm:

• Trợ giá cho việc xây dựng và vận hành nhà máy sản xuất.

• Tài trợ nghiên cứu và phát triển công nghệ pin, động cơ, hệ thống quản lý năng lượng.

• Cung cấp đất đai, nguồn điện và nguyên liệu với chi phí ưu đãi.

Nhờ vậy, Trung Quốc đã hình thành một chuỗi giá trị khép kín, nơi mọi mắt xích từ khai thác nguyên liệu, sản xuất pin, lắp ráp xe cho đến hạ tầng sạc – đều được liên kết chặt chẽ. Điều này không chỉ giúp quốc gia này đảm bảo nguồn cung trong nước, mà còn đưa Trung Quốc trở thành “công xưởng xe điện” của toàn cầu, xuất khẩu hàng triệu phương tiện ra thị trường quốc tế

>>> Cập nhật giá xe điện Osakar mới nhất

Chiến lược không đốt cháy giai đoạn

Thành công của xe điện tại Trung Quốc không đến từ những bước nhảy vọt chóng vánh, mà từ một chiến lược kiên định: đi chậm nhưng chắc, đặt nền móng vững chắc trước khi bứt phá.

Chấp nhận tốc độ chậm nhưng chắc

Trung Quốc chưa bao giờ kỳ vọng xe điện sẽ nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường trong “một sớm một chiều”. Sau gần một phần tư thế kỷ kiên trì, tỷ lệ xe điện lưu thông mới đạt khoảng 10% một con số khiêm tốn nếu so với nguồn lực tài chính và thời gian bỏ ra. Tuy nhiên, kết quả này lại phản ánh tư duy dài hạn: không chạy theo thành tích ngắn hạn, mà kiên nhẫn xây dựng hạ tầng, chính sách và thị trường đủ bền vững để phát triển ổn định về sau.

Tạo ra tệp khách hàng trung thành

Thay vì bùng nổ nhanh rồi thoái trào, chính sách của Trung Quốc tập trung vào việc nuôi dưỡng một cộng đồng người dùng EV trung thành. Khi đã quen với trải nghiệm vận hành êm ái, chi phí nhiên liệu thấp và mạng lưới trạm sạc tiện lợi, người tiêu dùng gần như không muốn quay lại xe xăng. Đây là nền tảng quan trọng, tạo “độ dính” cho thị trường, đảm bảo đà tăng trưởng ổn định và mở rộng trong tương lai.

Biến điểm thành diện

Ban đầu, EV chỉ chiếm một “điểm nhỏ” trong toàn bộ ngành ô tô Trung Quốc. Nhưng nhờ những chính sách kiên trì, điểm nhỏ ấy đã lan tỏa thành diện rộng, chiếm lĩnh dần từng phân khúc. Đến cuối năm 2024, gần 50% doanh số xe mới bán ra tại Trung Quốc là xe điện, và con số này được dự báo sẽ đạt 60% ngay trong năm 2025. Điều này chứng minh rằng chiến lược “đi chậm mà chắc” đã giúp Trung Quốc không chỉ duy trì được thị phần, mà còn đặt nền tảng vững chắc để bứt phá trong giai đoạn tới.

Lợi thế cạnh tranh toàn cầu của Trung Quốc

Nếu coi ngành xe điện là một “cuộc đua marathon” thì Trung Quốc không chỉ bền bỉ hơn mà còn sở hữu nhiều lợi thế chiến lược giúp nước này vươn lên dẫn đầu toàn cầu.

Sản xuất pin và chuỗi cung ứng

Một trong những lợi thế lớn nhất của Trung Quốc chính là khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị. Từ khâu khai thác các nguyên liệu chiến lược như lithium, cobalt, niken, đến sản xuất cell pin, lắp ráp xe, và xây dựng hạ tầng trạm sạc, tất cả đều được đặt trong một hệ sinh thái khép kín. Sự chủ động này giúp Trung Quốc vừa giảm chi phí sản xuất, vừa bảo đảm nguồn cung ổn định, đồng thời nắm trong tay “vũ khí” quan trọng để mở rộng xuất khẩu ra toàn cầu.

Doanh số và thị phần áp đảo

Không chỉ thống trị ở thị trường nội địa, Trung Quốc còn nhanh chóng vươn lên trở thành nhà xuất khẩu xe điện số 1 thế giới. Các thương hiệu như BYD, Nio, Xpeng đã tạo dựng được chỗ đứng ở nhiều thị trường quốc tế, cạnh tranh trực tiếp và sòng phẳng với Tesla hay những hãng ô tô truyền thống châu Âu. Riêng BYD thậm chí đã nhiều lần vượt Tesla về doanh số bán xe điện thuần (BEV), trở thành biểu tượng cho sự trỗi dậy mạnh mẽ của ngành công nghiệp Trung Quốc.

Hình thành văn hóa đi xe điện

Sự phổ biến của EV tại Trung Quốc không chỉ bắt nguồn từ chính sách kinh tế mà còn là kết quả của một sự chuyển đổi văn hóa xã hội. Ở các thành phố lớn, người dân đã quen với việc sạc xe như một thói quen hằng ngày, và xe điện dần trở thành biểu tượng của phong cách sống hiện đại, xanh và tiết kiệm. Khi văn hóa đi xe điện đã ăn sâu, thị trường không chỉ phát triển theo chính sách, mà còn được thúc đẩy bởi chính nhu cầu và sự lựa chọn tự nhiên của người tiêu dùng.

Bài học rút ra cho thế giới

Kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy, phát triển xe điện không thể thành công trong ngắn hạn mà cần một quá trình kéo dài hàng thập kỷ, đòi hỏi sự kiên nhẫn, tầm nhìn chiến lược và nguồn vốn khổng lồ. Quan trọng hơn, chính sách phải toàn diện, không chỉ dừng ở một công cụ đơn lẻ như trợ cấp hay giảm thuế, mà là sự kết hợp đồng bộ giữa hỗ trợ người mua, ưu đãi doanh nghiệp, đầu tư hạ tầng, khuyến khích nghiên cứu và mở rộng xuất khẩu. 

Và trên hết, điều làm nên khác biệt chính là sự kiên định với mục tiêu dài hạn: suốt 24 năm, Trung Quốc không thay đổi định hướng, dù phải chấp nhận chi phí lớn và không ít hoài nghi. Chính sự bền bỉ đó đã giúp quốc gia này biến giấc mơ xe điện thành hiện thực và vươn lên dẫn đầu toàn cầu.

Chặng đường 24 năm của Trung Quốc là minh chứng cho sức mạnh của tầm nhìn chiến lược và sự kiên nhẫn. Dù tỷ lệ xe điện lưu thông mới chỉ 10%, nhưng doanh số xe mới đã vượt 50% và dự báo tiếp tục tăng mạnh trong tương lai gần.

Trung Quốc không chỉ muốn phổ biến EV trong nước, mà còn hướng tới việc định hình lại ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, nơi xe điện sẽ trở thành xu hướng tất yếu. Đây là một bài học đắt giá cho mọi quốc gia đang trên hành trình chuyển đổi năng lượng: muốn thành công, cần sự kiên trì, đầu tư bài bản và một chiến lược lâu dài.

>>> Tin liên quan: Đề xuất phương án tiền điện cho việc sạc xe điện

THẾ GIỚI XE ĐIỆN - XE MÁY 50CC
Web : https://thegioixedien.com.vn
Đt : 088.63.88888 - 084.97.88888 - 024.2210.8888