TP HCM ngưng thu phí vỉa hè: Thách thức trong quản lý và hướng đi mới cho đô thị hiện đại

Nhiều năm qua, việc quản lý và khai thác vỉa hè tại TP HCM luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi. Chính sách thu phí tạm sử dụng vỉa hè theo Quyết định 32/2023/QĐ-UBND từng được xem là bước đi thử nghiệm nhằm lập lại trật tự đô thị, đồng thời tạo nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, kể từ ngày 1/1/2025, khi Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ chính thức có hiệu lực, thành phố buộc phải điều chỉnh toàn bộ chính sách. Điều này đồng nghĩa với việc TP HCM ngưng thu phí vỉa hè, mở ra cả thách thức lẫn cơ hội trong quản lý không gian công cộng.

>>> Tham khảo các mẫu xe số 50cc an toàn cho con đi học

Lộ trình từ Quyết định 32 đến khi ngưng thu phí vỉa hè

Từ khi ban hành Quyết định 32 năm 2023 cho đến khi chính thức ngưng thu phí vào đầu năm 2025, TP HCM đã trải qua một giai đoạn thử nghiệm nhiều kỳ vọng nhưng cũng đầy tranh luận.

Quyết định 32 và kỳ vọng ban đầu

Trong nỗ lực lập lại trật tự đô thị, tháng 7/2023, TP HCM ban hành Quyết định 32, cho phép người dân và doanh nghiệp được tạm sử dụng một phần lòng đường, vỉa hè có thu phí. Đây được coi là bước thử nghiệm táo bạo, nhằm biến không gian vốn bị lấn chiếm tự phát thành hoạt động có đăng ký, có kiểm soát.

Mục tiêu chính của chính sách này bao gồm:

• Giảm tình trạng lấn chiếm vỉa hè tràn lan, thiếu kiểm soát.

• Tạo cơ chế minh bạch để hộ kinh doanh có thể sử dụng vỉa hè hợp pháp.

• Bổ sung nguồn thu ngân sách từ việc khai thác hạ tầng đô thị.

Hiệu quả sau một năm triển khai

Sau hơn một năm áp dụng, Quyết định 32 đã mang lại một số kết quả đáng ghi nhận. Trong năm 2024, thành phố thu về khoảng 7 tỷ đồng từ việc cấp phép sử dụng vỉa hè, tập trung vào các hoạt động như:

• Bố trí bàn ghế phục vụ ăn uống.

• Đặt tiện ích công cộng, ghế đá, chỗ ngồi.

• Tổ chức sự kiện văn hóa, hoạt động xã hội quy mô nhỏ.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, chính sách cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Việc triển khai thiếu đồng bộ giữa các quận huyện, tình trạng thu phí chưa minh bạch ở một số nơi, cùng việc chưa có cơ chế giám sát chặt chẽ đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Chính vì vậy, khi luật mới bắt đầu có hiệu lực từ năm 2025, TP HCM buộc phải điều chỉnh toàn bộ cách quản lý vỉa hè, dẫn đến quyết định ngưng thu phí vỉa hè.

Lý do TP HCM ngưng thu phí vỉa hè

Bước sang năm 2025, khung pháp lý về giao thông đô thị và quản lý vỉa hè có nhiều thay đổi quan trọng. Cụ thể, Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ do Quốc hội ban hành cùng với Nghị định 165/2024/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực. Theo các quy định mới này, UBND cấp tỉnh sẽ không còn thẩm quyền tự ban hành quy định cho phép sử dụng vỉa hè cho mục đích kinh doanh dịch vụ như trước đây.

Điều đó đồng nghĩa với việc TP HCM phải ngưng toàn bộ hoạt động thu phí tạm sử dụng vỉa hè theo Quyết định 32/2023/QĐ-UBND. Song song đó, thành phố cũng tiến hành rà soát và bãi bỏ văn bản pháp lý liên quan, nhằm đảm bảo sự thống nhất với luật hiện hành.

Việc dừng thu phí không chỉ mang tính chất thủ tục hành chính, mà còn phản ánh yêu cầu cấp thiết trong việc chuyển đổi mô hình quản lý vỉa hè theo hướng minh bạch, đồng bộ và phù hợp với chuẩn mực quốc gia. Đây cũng là bước chuẩn bị cho TP HCM xây dựng một đề án quản lý, khai thác vỉa hè mới với phạm vi áp dụng rộng hơn, đặc biệt sau khi thành phố sáp nhập cùng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.

>>> Tin liên quan: Tìm hiểu thêm về xăng E5 và R10

Thực trạng quản lý vỉa hè hiện nay

Trong bối cảnh TP HCM đang ngưng thu phí vỉa hè để chờ xây dựng cơ chế quản lý mới, thực trạng sử dụng và khai thác vỉa hè hiện nay phản ánh rõ những mâu thuẫn giữa nhu cầu sinh kế của người dân và yêu cầu đảm bảo trật tự đô thị.

Vỉa hè: không gian công cộng nhiều áp lực

Vỉa hè ở TP HCM không chỉ đơn thuần là lối đi dành cho người đi bộ, mà từ lâu đã trở thành “không gian sinh kế” của hàng chục nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Quán cà phê cóc, xe đẩy bán đồ ăn vặt, gánh hàng rong… đã in sâu vào đời sống thường nhật của người dân và cả ký ức của du khách. Tuy nhiên, khi hoạt động này diễn ra thiếu sự quản lý chặt chẽ, tình trạng lấn chiếm bừa bãi lại nảy sinh nhiều hệ lụy:

• Gây mất an toàn giao thông, ép người đi bộ phải xuống lòng đường.

• Làm xấu đi mỹ quan đô thị, khó xây dựng hình ảnh thành phố văn minh, hiện đại.

• Ảnh hưởng đến chất lượng sống của cư dân, đặc biệt ở các khu trung tâm đông đúc.

Lấn chiếm vỉa hè và bài toán công bằng

Một trong những vấn đề gây tranh luận nhiều nhất chính là sự không đồng đều trong quản lý. Có nơi chính quyền tổ chức kẻ vạch, thu phí rõ ràng, tạo cơ chế sử dụng hợp pháp; nhưng ở những khu vực khác, tình trạng lấn chiếm vẫn diễn ra tự phát, thiếu kiểm soát. Chính sự chênh lệch này đã khiến nhiều người dân đặt câu hỏi về tính minh bạch, công bằng và khả năng áp dụng đồng bộ trên toàn thành phố.

Các hoạt động vẫn được phép duy trì

Dù TP HCM ngưng thu phí vỉa hè cho mục đích kinh doanh thương mại, thành phố vẫn phải đáp ứng nhu cầu sử dụng tạm thời trong một số lĩnh vực thiết yếu. Cụ thể, các hoạt động như:

• Trông giữ phương tiện tại các khu vực đông người.

• Trung chuyển vật liệu xây dựng phục vụ công trình.

• Thu gom, tập kết rác thải sinh hoạt.

Đây là những hoạt động không mang tính kinh doanh trực tiếp nhưng vẫn cần dùng một phần vỉa hè, lòng đường. Do đó, thành phố tiếp tục duy trì cơ chế cấp phép tạm thời, song song với việc xây dựng một đề án quản lý tổng thể để áp dụng cho toàn địa bàn trong tương lai gần.

Đề án quản lý mới sau khi ngưng thu phí

Sau khi TP HCM quyết định ngưng thu phí vỉa hè, việc xây dựng một đề án quản lý mới trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Mục tiêu là vừa tuân thủ pháp luật, vừa đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân và yêu cầu phát triển đô thị.

Cơ sở pháp lý và điểm đổi mới

Từ năm 2025, việc quản lý và khai thác vỉa hè phải tuân thủ các văn bản pháp luật mới:

• Luật Đường bộ.

• Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

• Nghị định 165/2024/NĐ-CP của Chính phủ.

Điểm thay đổi quan trọng là vỉa hè được xác định là tài sản công, phải quản lý theo nguyên tắc thống nhất trên toàn quốc. Điều này đồng nghĩa với việc chính quyền địa phương không còn quyền tự ban hành quy định riêng về kinh doanh hay buôn bán trên vỉa hè như trước đây.

Hướng đi của TP Hồ Chí Minh

Để thực hiện mục tiêu trên, Sở Xây dựng TP HCM phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển thành phố xây dựng một đề án tổng thể với các điểm nổi bật:

Tiến hành điều tra, đánh giá việc sử dụng vỉa hè tại TP HCM và hai địa phương mới sáp nhập là Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Việc này giúp có dữ liệu đầy đủ, toàn diện làm cơ sở cho các quyết định quản lý.

Đề án hướng tới một khung chính sách minh bạch, dễ áp dụng, phù hợp với Luật Quản lý và sử dụng tài sản công, hạn chế chồng chéo và bất cập như trước.

Thí điểm tại một số phường trung tâm có hạ tầng phù hợp, sau đó sẽ đánh giá hiệu quả và mở rộng ra toàn thành phố.

Mục tiêu dài hạn

Mục tiêu của đề án không chỉ là kiểm soát tình trạng lấn chiếm vỉa hè, mà còn hướng tới:

• Biến vỉa hè thành không gian công cộng văn minh, an toàn, thân thiện với người đi bộ.

• Khai thác hợp lý để hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương và du lịch đô thị.

• Tạo nền tảng pháp lý và quản lý rõ ràng, hạn chế tình trạng chồng chéo, thiếu công bằng như trước đây.

Nếu được triển khai hiệu quả, TP HCM sẽ có một diện mạo vỉa hè hoàn toàn khác – vừa giữ được nét văn hóa đường phố, vừa đảm bảo trật tự và kỷ cương đô thị.

Thách thức và cơ hội sau khi TP HCM ngưng thu phí vỉa hè

Việc TP HCM ngưng thu phí vỉa hè mở ra cả thách thức lẫn cơ hội trong quản lý đô thị, ảnh hưởng đến sinh kế người dân, ngân sách thành phố và hình ảnh đô thị tương lai.

Ảnh hưởng đến nền kinh tế và thói quen

Việc ngưng thu phí vỉa hè đồng nghĩa với việc nhiều hộ kinh doanh nhỏ mất đi không gian buôn bán quen thuộc. Hàng chục nghìn hộ dân có thể gặp khó khăn trong việc duy trì thu nhập nếu không có giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Dù nguồn thu từ phí vỉa hè không lớn, nhưng vẫn đóng góp phần nào cho việc duy trì hoạt động quản lý đô thị. Việc ngưng thu phí sẽ khiến thành phố phải cân nhắc các nguồn ngân sách thay thế để đảm bảo quản lý đô thị hiệu quả.

Người dân TP HCM đã quen với “văn hóa vỉa hè” từ nhiều năm nay. Thay đổi này chắc chắn sẽ gặp phản ứng, thậm chí là sự phản đối từ một bộ phận người dân, đòi hỏi công tác tuyên truyền và triển khai chính sách phải khéo léo.

Cơ hội sau khi áp dụng luật mới

Khi vỉa hè được trả lại đúng công năng, bộ mặt thành phố sẽ trở nên khang trang, gọn gàng và văn minh hơn. Không gian đường phố sẽ sạch đẹp, thuận tiện cho người đi bộ và giao thông công cộng.

Việc hạn chế xe máy lấn chiếm vỉa hè sẽ giảm tình trạng người đi bộ phải xuống lòng đường, góp phần nâng cao an toàn giao thông, giảm tai nạn và ùn tắc.

Vỉa hè có thể được tái thiết kế thành lối đi bộ, đường xe đạp, hay các khu vực sinh hoạt cộng đồng. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng sống mà còn tăng giá trị kinh tế và văn hóa đô thị.

Kinh nghiệm quốc tế

Nhiều thành phố lớn như Seoul, Singapore, Tokyo đã áp dụng các mô hình quản lý vỉa hè hiệu quả. Các thành phố này đều không cho phép kinh doanh tự phát, bố trí các khu vực thương mại riêng biệt như chợ đêm, và kết hợp hài hòa giữa quản lý nhà nước và quyền lợi của người dân. TP HCM có thể tham khảo những kinh nghiệm này để xây dựng chính sách phù hợp với đặc thù của mình.

Quyết định TP HCM ngưng thu phí vỉa hè không chỉ là sự thay đổi chính sách mang tính kỹ thuật, mà còn phản ánh bước chuyển mình quan trọng trong quản lý đô thị. Thách thức chắc chắn sẽ xuất hiện, đặc biệt với những hộ kinh doanh nhỏ lẻ vốn phụ thuộc vào vỉa hè để mưu sinh. Tuy nhiên, nếu có lộ trình hợp lý, minh bạch và gắn với lợi ích cộng đồng, TP HCM hoàn toàn có thể biến thách thức thành cơ hội, xây dựng một đô thị hiện đại, văn minh, nơi vỉa hè thực sự phục vụ đúng chức năng, không gian cho cộng đồng và giao thông an toàn.

Nhiều phụ huynh lựa chọn xe Wave 50cc cho con vào năm học mới

THẾ GIỚI XE ĐIỆN - XE MÁY 50CC

Web : https://thegioixedien.com.vn

Đt : 088.63.88888 - 084.97.88888 - 024.2210.8888